සොබාදහම පදනම් කරගත් කෘෂිකාර්මික විසඳුම් – වී වගාව

සොබාදහම පදනම් කරගත් කෘෂිකාර්මික විසඳුම් – වී වගාව

කෘෂිකර්මාන්තය තුල වර්තමානයේදී පාලනයකින් තොරව කෘෂි රසායන භාවිතය නිසා පෘථිවියේ පස, ජලය, වෘක්ෂලතා, සත්ත්ව විශේෂ, වාතය මෙන්ම මිනිසාගේ සෞඛ්‍යයටද විශාල තර්ජනයක් ඇති වන බවට සැකයක් නැත. වායුගෝලීය සංයුතිය තුල මෙම කෘෂි රසායන මුසු ජල බිඳිති සාන්ද්‍රණය ඉහල යමින් පවතින අතර එය සියලුම පරිසර පද්ධතිවල ජීවයට දැඩි ලෙස හානි කරයි. විශේෂයෙන්ම මානව ප්‍රජාව තුළ බෝ නොවන රෝග ව්‍යාප්ත වීමට මෙය ආසන්න හේතුවක් විය හැකිය. ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය විසින් සම්පාදනය කරන ලද 2020 වාර්තා වලට අනුව ශ්‍රී ලංකාව තුළ දිනකට පිළිකා රෝගීන් 80ක් පමණ වාර්තා වේ. වෙළඳපල තුල සෞඛ්‍යයට හානිකර සහ විෂ සහිත පාරිභෝගික නිෂ්පාදන නිර්මාණාත්මක වචන භාවිතා කරමින් ඉලක්කගත ප්‍රේක්ෂකයින් නොමග යවමින් අලෙවි කරනු අපට දැකගත හැක. මේ වන විට පෘථිවියේ පැවැත්ම අනතුරට ලක්ව ඇති අතර සියලුම ජීවීන්ගේ තිරසාර පැවැත්ම උදෙසා එහි අනාගත සෞඛ්‍යය යහපත් කිරීමට නම් එය සුවපත් කිරීම සහ ආරක්ෂා කිරීම අපගේ පරම වගකීමක් ලෙස සැලකිය යුතුය. 

ගොවිතැනින් සිදුවන හානිය නිවැරදි කරමු

වී වගාව සහ හේන් වගාව අනාදිමත් කාලයක සිට ශ්‍රී ලංකාවේ බහුලව භාවිතා වන වඩාත් ප්‍රචලිත ගොවිතැන් ක්‍රම වේ. වී වගාව තම ආහාර සංස්කෘතිය, වාර්ගික බැඳීම් සහ කලා මාධ්‍ය තුළ අන්තර්ගත කරගත් ජාතියක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාවට මේ වන විට අත්වෙමින් පවතින ඛේදනීය ඉරණම ඉතාමත් කණගාටුවට කරුණකි. විශේෂයෙන්ම, අඩු වියදමකින් ඉහළ අස්වැන්නක් සහ ඉහළ ගුණත්වයකින්ද යුතු අස්වනු නෙළීමේ ක්‍රමයක් අපට උරුම වී තිබී ඇත. මෙම පදනම මත, කාබනික ගොවියෙකු ලෙස මා ලබා ඇති වසර 6 ක අත්දැකීම් ඔබ සමඟ බෙදා ගැනීමට මම කැමැත්තෙමි.

වී වගාව

ඕනෑම බෝගයක් වගා කිරීමේදී සැලකිල්ලට ගත යුතු වැදගත් සාධකයක් ලෙස පසෙහි ස්වභාවය හැඳින්විය හැක. සාරවත් භාවය පමණක් නොව බෝග පෝෂණයට හා රෝග පාලනයට අදාළ විසඳුම් අවට පරිසරයෙන් සොයාගත යුතුය. පාංශු සංරක්ෂණය, හොඳ ජල කළමනාකරණය සහ හිතකර ජීවීන්ගේ වර්ධනය කෙරෙහි විශේෂ අවධානය යොමු කළ යුතුය. වල් පැලෑටි පාලනය සඳහා යාන්ත්‍රික විසඳුම් භාවිතා කළ හැකි අතර ඕනෑම ශාකයක රෝග පාලනය කිරීමට භාවිත කල හැකි ජීවීන් සිටී. තවද, ශ්‍රී ලාංකීය සාම්ප්‍රදායික බීජ පැල භාවිතයෙන් බොහෝ ප්‍රතිලාභ ලැබෙන බව මගේ පෞද්ගලික අත්දැකීමෙන්ද මම සොයා ගතිමි. මෙම ප්‍රතිලාභ අතර විසිරුණු සහ පුළුල් මූල පද්ධතියක්, පඳුරු වර්ධනය සහ අස්වැන්න වර්ධනය සහ අස්වැන්නෙහි උස වැඩි වීම ඇතුළත් වේ.

පළමුව පසට පොහොර යෙදීම

  • අස්වැන්න නෙලීමෙන් පසු ඉතිරි වී ඇති වියලී ගිය කුඹුරුවලට ගිනි තැබීමෙන් වළකින්න. මෙමගින් පාංශු ඛාදනය වළක්වන අතර පස වියළීම අවම කර ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගේ වර්ධනයට සුදුසු පරිසරයක් නිර්මාණය වේ.
  • මී ගස් (Mousey me), කරඳ (Indian Beech), ගිනිසීරිය (Gliricidia), නික, වල් සූරියකාන්ත යන ගස්වල කොළ, වගා කිරීමට පෙර කුඹුරට එක් කරන්න, එය පසෙහි ලවණතාව සහ රෝග සමතුලිත කරයි.
  • කල්තියා රනිල කුලයට අයත් බෝග වගා කරන්න.
  • බාහිර ජල මූලාශ්‍ර වගා බිමට ගලා නොයන බවට සහතික වන්න.
  • පළමු අදියරේ දී සීසෑම අඩු ජල මට්ටමකින් සිදු කළ යුතු අතර, පසුව පිදුරු, පොහොර, නැවුම් කොළ සහ ගිනිසීරිය කොළ අතුරා පස සාරවත් කළ යුතුය. මෙම අවස්ථාවේ දී පසෙහි ලවණතාව සමතුලිත කිරීම සඳහා වී පොතු සහ ගල් අඟුරු යොදා ගනී.
  • මේ වන විට, බීජ ව්‍යාප්තිය සඳහා පස සූදානම් වේ. මෙම පුනර්ජීවනය වූ සහ නිරෝගී පස දැන් බීජ පැල පෝෂණය කිරීමට සහ ආරක්ෂා කිරීමටත්, බෝග වර්ධනය කිරීම සඳහාත් සූදානම්ය.

කෙසේ වෙතත්, අමතර වියදමක් දරා විෂ රසායන එකතු කිරීම ඉහත සඳහන් කළ ස්වභාවික ක්‍රියාවලිය බිඳ දමමින් භූමිය දුර්වල කරන අතර එමඟින් අරගලකාරී පරිසර පද්ධතියක්, අඩු ගුණාත්මක අස්වැන්නක් සහ සෞඛ්‍ය සම්පන්න නොවන පසක් ඇති කරයි.

වී වල ප්‍රධාන අදියර 3ක් ඇත

බීජෞෂණ කාලය දින 0/35 කි

ප්‍රජනක කාලය දින 35/70

පූදින කාලය දින 70/90 කි

සෞඛ්‍ය සම්පන්න පසක හොඳින් වැඩෙන බෝගයක් ඕනෑම අවස්ථාවක පළිබෝධකයන්ට ගොදුරු වීමේ ඉඩකඩ පවතී. මෙයට විසඳුම, හානිකර පළිබෝධ පලවා හරින සතුන්ගේ ස්වරූපයෙන් ස්වාභාවධර්මයේම පවතී. කෘෂිරසායන ද්‍රව්‍ය භාවිතය නිසා මෙවැනි ස්වභාවධර්මය මත පදනම් වූ විසඳුම්වල අපට නොපෙනෙන අසමතුලිතතාවයක් ඇති කරයි. අස්වැන්න නෙළීමට සූදානම් වන විට, අලුයම වී පිපිරෙන්නේ සොබාදහමේ ආශීර්වාදය ලබා ගැනීමට වාගේය. මෙම තීරණාත්මක කාලය තුළ ගොවීන් රසායනික ද්‍රව්‍ය ඉසින විට වීවලට වස විස ඇතුල් වී අස්වැන්නේ ගුණාත්මක භාවය හීන වේ.  

තවද, රසායනික ද්‍රව්‍ය භාවිතය පසෙහි ගුණාත්මක භාවය, ජෛව විවිධත්වය, එහි වර්ධන වේගය විනාශ කරන අතර අස්වැන්න අඩුවීමට පවා හේතු වේ. කාබනික ගොවිතැනේදී එය එසේ නොවන්නේ එය ස්වභාවධර්මය මත පදනම් වූ පරිසර හිතකාමී ක්‍රමයක් වන බැවිනි. අපි දැනුවත්ව හෝ නොදැනුවත්ව වසර ගණනාවක් මුළුල්ලේම අපගේ හිතවතුන්ට වස විස ලබා දී තිබේද?  එසේ නම් අපගේම පරිභෝජන පුරුදු ගැන නැවත වතාවක් මෙනෙහි කිරීම ඉතා වැදගත් වේ. අපි ස්වභාවධර්මය මත පදනම් වී සිතන්නට, වෙනස් වීමට සහ විසඳුම් සෙවීමට කටයුතු කරමු.  මක්නිසාද යත්, ස්වභාවධර්මයේ නීතිවලට වඩා ඉහළින් කිසිවක් නැත.

සටහන: චාරුක උදයංග 

පරිවර්තනය: චලනි මාරසිංහ 

ශාක පදනම් කරගත් ආහාර සහ පෝෂණය

ශාක පදනම් කරගත් ආහාර සහ පෝෂණය

පෝෂණවේදී සහ ආහාරවේදී ලසිකා ජයමහ සමග Meatless Monday කණ්ඩායමේ සුරම්‍යා හෙට්ටිආරච්චි අතර පැවැත්වූ  විශේෂ වීගන් දින සජීව මාර්ගගත සංවාදය ඇසුරෙනි.

“Meatless Monday” යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ මස් මාංශ පරිභෝජනය අවම කිරීමේ පරමාර්ථය වෙනුවෙන් ලොව පුරා ක්‍රියාත්මක වන ව්‍යාපෘතියකි. ශාක මත පදනම් වූ ආහාර රටාව තුලින් පරිසරට, සෞඛ්‍යයට සහ සමස්ත ලෝකයටම ඇති ප්‍රතිලාභ පිළිබඳව දැනුවත් කිරීම මෙම ව්‍යාපෘතියේ එක් අරමුණක් ලෙස සැලකිය හැකිය. වීගන් යන සංකල්පය පිළිබඳව සලකා බැලීමේදී එය ආහාර රටාවකට පමණක් සීමා නොවූ ජීවන රටාවක් ලෙස හැඳින්විය හැක. වීගන් ජීවන රටාව අනුගමනය කරන පුද්ගලයින් මස් මාංශ, බිත්තර, කිරි, මී පැණි යන ඕනෑම සත්වයින් සම්බන්ධ ආහාර සහ අනෙකුත් නිෂ්පාදන පරිභෝජනයෙන් වැළකී සිටී. මෙය වඩාත් තිරසාර, මානුෂීය සහ කෘරත්වයෙන් තොර අපූරු ජීවන රටාවක් වන නමුත් එය සෑම විටම පහසු කාර්යයක් නොවේ. එය කායික සහ මානසික පුහුණුවක් අවශ්‍ය ක්‍රියාවලියකි.

“Meatless Monday” ව්‍යාපෘතිය තුලින් මාංශ මත පදනම් වූ ආහාර රටාවක සිට ශාක මත පදනම් වූ ආහාර රටාවක් කරා පරිවර්තනය සඳහා අවශ්‍ය සහයෝගය උපරිම ලෙස ලබා දීමට අපේක්ෂා කරනු ලබයි. එම ගමනේදී “Meatless Monday” කණ්ඩායමට “2020 ලෝක වීගන් දිනය” සුවිශේෂී දිනයක් ලෙස  හැඳින්විය හැකි අතර එයට ප්‍රධානතම හේතුව වුයේ වීගන් හෝ නිර්මාංශ (වෙජිටේරියන්) ආහාර රටාව සමග බැඳුනු සෞඛ්‍ය ගැටළු එසේ නැත්නම් පෝෂණ ගැටළු පිළිබඳව සාකච්චා කිරීමට සහ ගැටළු නිරාකරණය කරගැනීමට අවස්ථාවක් සැලසීමයි. වීගන් ආහාර රටාවක් අනුගමනය කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව ඉතා වැදගත් කතාබහකට “Meatless Monday Sri Lanka” කණ්ඩායම විසින් ලසිකා ජයමහට ආරාධනය කරන්නට යෙදුනා. ඇය වෘත්තියෙන් ලියාපදිංචියලත් පෝෂනවේදියකු සහ ආහාරවේදියකු ලෙස ශ්‍රී ලංකා වෛද්‍ය සභාවෙහි  සහ එක්සත් ජනපදයේ ආයතනයක් වන Association of Nutrition -UK හි ලියාපදිංචි වී ඇති අතර දැනට කොළඹ ඩර්ඩන්ස් පෞද්ගලික රෝහලේ සේවයේ නිරතව සිටී. ඇය පෝෂණය සහ සම්බන්ධ පර්යේෂණ කටයුතු වල නියැළී සිටින අතර ශරීර ස්කන්ධය පාලනය පිළිබඳව සායන පැවැත්වීම, ශරීර සෞඛ්‍යය පිලිබඳ දැනුවත් කිරීම් වැනි කාර්යයන්වලද නිරත වෙයි. එසේම ඇය ලෝක බාලදක්ෂිකා සංගමයේ ක්‍රියාකාරී සාමාජිකයෙක් ලෙස එහි සෞඛ්‍ය සහ පෝෂණය පිලිබඳ මගපෙන්වීමට ක්‍රියා කිරීම සුවිශේෂී කරුණක් වේ. 

“ශාක මත පදනම් වූ ආහාර” යනු කතාකිරීමට පහසු මාතෘකාවක් නොවේ. මක්  නිසාද යත් අප කුඩා කල සිටම අසා තිබුන ආකාරයට එදිනෙදා ආහාර වේලට එකතු කරගත යුතු ආහාර වර්ග අතරට මාංශ පදනම් කරගත් ආහාරද අන්තර්ගත වී තිබීමයි. එමනිසා මේ පිළිබඳව විශේෂ දැනුමක් සහ පලපුරුද්දක් ඇති ලසිකා ජයමහ සමග සාකච්චා කර පහත ගැටළු විසඳා ගැනීමට අපට හැකි විය. 

  • සාමාන්‍ය පුද්ගලයෙකු සඳහා අවශ්‍ය දෛනික පෝෂණ කොටස් මොනවාද?

පුද්ගලයෙකුගේ දෛනික ක්‍රියාකාරීත්වයට ප්‍රධාන වශයෙන්ම ශක්තිය අවශ්‍ය වන අතර එය අප කැලරි ලෙස හඳුන්වයි. එසේම ප්‍රෝටීන්, විටමින්, ඛනිජ ලවණ සහ ජලය යන පෝෂණ අවශ්‍යතා සපුරා ගැනීම මූලික වේ. එක් එක් පුද්ගලයන් විසින් සපුරා ගත යුතු පෝෂණ කොටස් ප්‍රමාණය එම පුද්ගලයින් ගත කරන ජීවන අවධිය අනුව වෙනස් වේ. උදාහරණයක් ලෙස ළදරු, ළමා, මුල් ළමාවිය, නවයොවුන්, වැඩිහිටි, ගර්භනී, වයෝවෘද වැනි විවිධ ජීවන අවධි තුලදී ලබා ගත යුතු පෝෂණ කොටස් විවිධ වේ. එසේම පෝෂණ අවශ්‍යතාව එක් එක් පුද්ගලයාට සුවිශේෂී වන අතර ඔවුන්ගේ දෛනික ක්‍රියාකාරකම් මත පෝෂණ අවශ්‍යතාව තීරණය වේ.  විවිධ මුලාශ්‍ර තුල පොදු පෝෂණ අවශ්‍යතාවන් පිලිබඳ අදහස් ඉදිරිපත් වී තිබුනත් සෑම පුද්ගලයෙකුටම පොදු නිර්දේශයක් නැත. එක් පුද්ගලයෙකුට ගැලපෙන පෝෂණ අවශ්‍යතාවයන් තවත් පුද්ගලයෙකුට ඒ ආකාරයෙන්ම නොගැලපේ. එය පුද්ගලයාගේ ජීවන අවධිය, ශරීර ස්කන්ධය, ශරීර සංයුතිය, සමාජ ආර්ථික තත්වයන්, විශ්වාසයන් වැනි විවිධ සාධක මත පෝෂණ අවශ්‍යතාව තීරණය වේ.

  • වීගන් ආහාර රටාව යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද?

ප්‍රධාන වශයෙන්ම වීගන් ආහාර රටාව යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ ශාක මත පදනම් වූ ආහාර පමණක් ආහාරයට එකතු කරගැනීමයි. මෙහිදී ආහාර වේලට ධාන්‍ය වර්ග, එළවලු, පලතුරු සහ පැස්ටා වැනි දේ අන්තර්ගත වේ. 

  • වෙජිටරියන් හෝ වීගන් ආහාර රටාව සමග බොහෝ පුද්ගලයන්ට ඇති ප්‍රධානම ගැටලුව පෝෂණ අවශ්‍යතා සපුරාලීමයි. වීගන් ආහාර රටාවට යොමු වීම තුලින් මාංශ අඩංගු ආහාර වේලකට සමාන පෝෂණ අවශ්‍යතාවක් සපුරා ගැනීමේ අවස්ථාව තිබේද? 

ඒ සඳහා සතුටුදායක පිළිතුරක් දෙන්න පුළුවන්. ඇත්තෙන්ම වීගන් හෝ වෙජිටරියන් ආහාර රටාවක් අනුගමනය කරන පුද්ගලයෙකුට තම පෝෂණ අවශ්‍යතාව සපුරා ගැනීමට හැකියාවක් ඇත. නමුත් එය තීරණය වෙන්නේ ඔබ එය සිදු කරන ආකාරය අනුවයි. ඔබ නිවැරදිව ආහාර රටාව අනුගමනය කරන්නේ නම් අනිවාර්යයෙන්ම ඔබට අවශ්‍ය පෝෂණ අවශ්‍යතාව සපුරා ගත හැකිවන අතරම ශාක මත පදනම් වූ ආහාර රටාවක් තුලින් ලබාගත හැකි අනෙකුත් අමතර ප්‍රතිලාභ වලටද හිමිකම් කිව හැකිය. එසේම ඔබ නිවැරදි ලෙස ආහාර රටාවට යොමු නොවුනහොත් එය ඔබේ සෞඛ්‍යයට අහිතකර ලෙස බලපෑම් කිරීමේ අවධානමක්ද පවතින බව මතක තබා ගත යුතුය.

  • නිවැරදි ලෙස ආහාර රටාවට යොමු නොවුනහොත් හෝ ඒ පිලිබඳ දැනුවත්භාවය නොමැති වීම තුලින් ඔවුන්ට ඇතිවන අවධානම් හෝ අභියෝග මොනවාද?

ප්‍රධාන වශයෙන්ම එම පුද්ගලයාට අත්‍යවශ්‍ය පෝෂණ කොටස් නොලැබී යාමේ අවධානමට ලක් විය හැක. විශේෂයෙන් ප්‍රෝටීන් ආහාරයට එකතු කරගැනීම වැදගත් වේ. එසේම, විටමින් සහ ඛනිජ ලවණ යටතට අයත් වන විටමින් D, විටමින් B12, යකඩ, ඔමෙගා 3, සින්ක්, කැල්සියම්, අයඩින්, සෙලේනියම් සහිත මුලාශ්‍ර ආහාරයට එකතු කරගැනීම පිළිබඳව අවබෝධයෙන් සිටීම වැදගත් කරුණකි.   

  • අපට අවශ්‍ය සියලු පෝෂණ කොටස් නිවැරදිව සපුරා ගන්නේද යන්න දැනගත හැක්කේ කෙසේද? 

ප්‍රයෝගික ක්‍රමය වන්නේ මෙම සියලු පෝෂණ කොටස් අන්තර්ගත ආහාර වර්ග නිතර තම ආහාර වේලට එකතු කරගැනීමට වග බලා ගැනීමයි. එසේ නැතහොත්, ඔබේ ශරීරයෙන් ඔබට ලබාදෙන සලකුණු සහ පණිවිඩ ඔස්සේ ඔබේ පෝෂණ අවශ්‍යතාව සපුරාලීම පිලිබඳ යම් අවබෝධයක් ලබා ගත හැක. උදාහරණයක් ලෙස විඩාව සහ තෙහෙට්ටුව වැනි ලක්ෂණ තුලින් ඔබේ පෝෂණ අවශ්‍යතාවයේ හිඟ කමක් දක්වනවා විය හැක. එවැනි අවස්ථා වල එය පරීක්ෂා කිරීමක් සිදු කරගත හැක. ඒ සඳහා රුධිර පරික්ෂාවක් කරගත හැකිය. නමුත් ඔබට රෝග ලක්ෂණයක් හෝ ශරීරයේ දුර්වලතාවයක් නොමැතිව නිතර රුධිර පරීක්ෂාවන් කරගැනීම අවශ්‍ය නොවේ. එසේම යකඩ, විටමින් D12, විටමින් D පරීක්ෂාවන් ද ඔබට අවශ්‍ය පෝෂණ කොටස් නිවැරදිව ලැබෙනවද යන්න මැන ගත හැකි මිනුම් දර්ශකයන්ය. 

  • මෙම අත්‍යවශ්‍ය පෝෂණ කොටස් ශරීරයට ලබාගත හැකි ශාකමය ආහාර වර්ග මොනවාද?

විටමින් B12 සහිත ශක්තිජනක කිරි සහ යීස්ට් සාරය දිනකට වරක් හෝ දෙවරක් ආහාරයට එකතු කරගැනීම, B12 අඩංගු ආහාර අතිරේකයක් ලබා ගැනීම. විටමින් B12, විටමින් D, සෙලිනියම් සහ අයඩින් අඩංගු මල්ටිවිටමින් වර්ගයක් ලබා ගැනීම තුලින් එදිනෙදා අවශ්‍ය පෝෂණ කොටස් පසුවෙන් සපුරා ගනිමින් ශාකමය ආහාර රටාවක් ගත කිරීමට හැකියාව ඇත.

  • මස් මාංශ ආහාරයට ගත් යම් පුද්ගලයෙකුට ශාකමය ආහාර රටාවකට පරිවර්තනය වීමට අවශ්‍ය නම් එයට ක්ෂණිකව පරිවර්තනය වීම සුදුසුද? එසේ නැත්නම් එසේ පරිවර්තනය වීමට සුදුසුම ක්‍රමය කුමක්ද? 

ආවේගශීලී පරිවර්තනයකට වඩා ක්‍රමක්‍රමයෙන් පරිවර්තනය වීම වඩාත් යෝග්‍ය වේ. ඔබ කලින් මාංශ ආහාරය ගත් පුද්ගලයෙක් නම් ඔබේ ශාකමය ආහාර පරිභෝජනය දුර්වල මට්ටමක තිබිය හැකිය. එවිට ක්‍රමයෙන් ශාකමය ආහාර වැඩි වැඩියෙන් ආහාරයට එකතු කරගැනීම තුලින් මාංශ ආහාර ක්‍රමානුකූලව අඩු කරමින් ශරීරයට එම වෙනසට පරිවර්තනය වීමට කාලය ලබා දීම තුලින් තිරසාර ලෙස එසේ නැත්නම් දීර්ඝ කාලීනව එම ආහාර රටාව අනුගමනය කිරීමට පහසු වන අතර එය ඔබේ සාමාන්‍ය ජීවන රටාව බවට පත් වනු ඇත. එසේ නොවී ක්ෂණිකව එක් ආහාර රටාවකින් තවත් ආහාර රටාවකට මාරු වීමේදී ටික කාලයකින් එය අපහසු වී  අතරමග නතර කිරීමට සිදු විය හැක.  

  • “Meatless Monday” ව්‍යාපෘතියෙහි අභිප්‍රාය වනුයේ එම තිරසාර පරිවර්තනයට සහයෝගය ලබාදීමයි. වර්තමානයේ ඇතිවී තිබෙන කොවිඩ්-19 වසංගත තත්වය හමුවේ ආහාර සුරක්ෂිතතාව තර්ජනයට ලක් වී ඇති අතර සාමාන්‍යයෙන් සපයාගත් ආහාර වර්ග සපයා ගැනීම සීමා වී ඇත. මෙම තත්වය වීගන් හෝ වෙජිටරියන් ආහාර රටාවට බලපාන්නේ කෙසේද?

අනෙක් ආහාර රටාවන් අනුගමනය කරන පුද්ගලයන්ට වඩා ශාකමය ආහාර වලට හුරු වුන පුද්ගලයන්ට මෙම සීමාවන්ට මුහුණ දීම පහසුයි. ශාක මත පදනම් වූ ආහාර ඝනයට අයත් වන ධාන්‍ය, පැස්ටා වැනි ආහාර වර්ග වැඩි කාලයක් ගබඩා කර තබා ගත හැකි නිසා ඔවුන්ට ආහාර සපයා ගැනීම යම්තාක් දුරකට පහසු වනු ඇත. 

එසේම අනෙකුත් එළවලු, පලතුරු සහ පලා වර්ග තම ගෙවත්තේ වවා ගැනීම සහ ඒවා ආහාරයට එකතු කරගැනීම තුලින් පෝෂ්‍යදායී සම්පුර්ණ ආහාර වේලක් භුක්ති විඳීමට ඔවුන්ට අවස්ථාව සලසා ගත හැක. තමාගේ පරිභෝජනයට අවශ්‍ය ආහාර භෝග ගෙවත්තේ වගා කරගැනීම ඉතාමත් වටිනා ක්‍රියාවක්. ඔබ උදැසන හිරුඑළියේ ගෙවතු වගාවට යොමු වෙනවා නම් අතිරේක වාසියක් ලෙස ඔබට අවශ්‍ය විටමින් D සපුරා ගැනීමටද හැකියාවක් ලැබේ. 

  • කුඩා දරුවන් අතර මේ ශාකමය ආහාර රටාවන් කෙරෙහි නැඹුරුවක් ඇතිවී තිබෙනවා. විශේෂයෙන්ම දෙමාපියන්ට දරුවන්ගේ පෝෂණ අවශ්‍යතාවන් සැපිරීම සහ එහි යෝග්‍යතාව පිලිබඳ යම් ගැටලුකාරී ස්වභාවයක් ඇති විය හැක. එසේ පාසල් යන වයසේ පසුවන දරුවන් ශාකමය ආහාර රටාවකට හුරුවීමට කැමැත්තක් ඇති නම් එය සුදුසුද?       

ළමයින්ට ශාකමය ආහාර රටාවක් අනුගමනය කිරීමට කැමැත්තක් සහ පෙළඹීමක් ඇති නම් එවැනි ආහාර රටාවට යොමු වීමේ කිසිඳු ගැටළුවක් නැහැ. ඒ පිළිබඳව ඔවුන්ට බලපෑම් කිරීම සහ විරුද්ධ වීමට වඩා දෙමව්පියන් වශයෙන් දරුවන්ගේ පෝෂණ අවශ්‍යතාව සහ සමබර පෝෂණය පිලිබඳ දැනුවත් කිරීමත් එයට සහයෝගය දැක්වීමත් ඉතාමත් වැදගත් වේ. මක් නිසාද යත්, වැඩෙන වයසේ දරුවන්ට ඉහල පෝෂණ අවශ්‍යතාවයක් පවතින බැවිනි. ආහාර වේලට එකතු කරගත යුතු ආහාර වර්ග පිලිබඳ දැනුවත් වීම තුලින් පෝෂණීය ශාකමය ආහාර වේලක් ලබා ගැනීමට ඔවුන්ට හැකි වනු ඇත.

වීගන් සමාජය සහ බ්‍රිතාන්‍ය ආහාරවේදීන්ගේ සංගමය අතර ඉතාම සමීප සම්බන්ධතාවයක් පවතින අතර ඔවුන්ගේ විශ්වාසය නම් ශාකමය ආහාර රටාවක් අනුගමනය කිරීම තුලින් ඕනෑම ජීවන අවධියක පසුවන පුද්ගලයෙකුට අවශ්‍ය සියලු පෝෂණ කොටස් සපුරා ගත හැකි බවයි. එනිසා දරුවන්ට එය අත්හදා බැලීමට ඉඩදීම යෝග්‍ය වන අතර දෙමව්පියන් වශයෙන් ඔවුන්ට අවශ්‍ය පෝෂණ කොටස් සපුරාලීමට වග බල ගත යුතුය. දරුවාගේ පෝෂණ අවශ්‍යතාව පිලිබඳ දැනුවත් වීම සහ විකල්ප හඳුනාගැනීම තුලින් දරුවාට ලබා දිය යුතු ආහාර පිළිබඳව අවධානය යොමු කිරීම වැදගත් වේ. මේ අවස්ථාවේදී ආහාරවේදී සහ පෝෂණවේදී මාර්ගෝපදේශය ලැබීම වඩා යෝග්‍ය වේ.             

  • ශ්‍රී ලංකාව දෙස බැලීමේදී, ශාක මත පදනම් වූ ආහාර රටාවකට හුරු වීම කෙතරම් පහසුද? ආහාරවේදියෙකු සහ පෝෂණවේදියෙකු ලෙස ඔබේ අදහස.

ශ්‍රී ලංකාව තුල ශාක මත පදනම් වූ ආහාර රටාවකට යොමු වීම ඉතාම පහසු කාර්යයක්. අනෙක් රටවල් වලට සාපේක්ෂව අප රට තුල විශාල ආහාර තේරීම් ප්‍රමාණයක් දැකිය හැක. දේශීය ආහාර වර්ග වල ඇති පෝෂණ ගුණය ගණනය කල නොහැකි තරම් විශාලයි. සමහර ආහාර බෝග වල වර්ගීකරණයන් විශාල ප්‍රමාණයක් පවතී. ශ්‍රී ලංකික ආහාර රටාව තුල වීගන් හෝ වෙජිටරියන් නොවුනත් ආහාර බෝග සුලබ වීම සහ එහි පහසුව නිසා නොදැනුවත්වම ශාකමය ආහාර රටාවන්ට යොමු වන අවස්ථා බොහොමයි. උදාහරණයක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාවේ සම්ප්‍රදායික කැවිලි බොහොමයක් වීගන් වීම සුවිශේෂත්වයක් වන අතර එවැනි රටක ජීවත් වීමට ලැබීමද භාග්‍යයක් ලෙස සැලකිය හැකියි.

  • ශාකමය ආහාර රටාවක් තිරසාර ලෙස එසේ නැත්නම් දීර්ඝ කාලීනව අනුගමනය කිරීම යථාර්තයක් ලෙස ඔබ සිතනවාද?

ඔබ ආහාරයට එකතු කරගන්න ආහාර පිළිබඳව අවබෝධයක් ඇත්නම් සහ ඔබ විසින් විවිධ වර්ගයේ ආහාර වර්ග පරිබෝජනයට එකතු කරගන්නේ නම් එය අනිවාර්යයෙන්ම දීර්ඝකාලීනව අනුගමනය කල හැකියි. අපේ රට තුල එක් ආහාර වර්ගයක විශේෂයන් විශාල ප්‍රමාණයක් දැකිය හැකි අතර ඒවා පිළියෙළ කරගත හැකි ආහාර වට්ටෝරුද විශාල ප්‍රමාණයක් ඇත. උදාහරණයක් ලෙස ව්‍යංජනයක් ලෙස මිරිසට, කිරට, තෙලට, තැම්බීම, ගැඹුරු තෙලේ බැදීම වැනි විවිධාකාරයෙන් ආහාරයට එකතු කරගැනීමේ අවස්ථා ඇත. එවිට සාමාන්‍ය බත් සහ ව්‍යංජන වුවත් පීඩාවකින් සහ ආයාසයකින් තොරව ආහාරයට ගැනීමට හැකි වේ. එසේ නිවැරදිව ශාකමය ආහාර රටාවකට හුරු වීමෙන් අවශ්‍ය පෝෂණ කොටස් සහ අනෙකුත් සෞඛ්‍යමය වාසි ලඟා කරගත හැකිය.

  • වීගන් හෝ වෙජිටේරියන් ආහාර රටාවක් අනුගමනය කරන පුද්ගලයන්ට සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රෝටීන් සහ මාංශ වලට විකල්ප දුලබ නිසා බොහෝවිට සෝයා ආශ්‍රිත ආහාර වර්ග වැඩි වශයෙන් ආහාර වේලට එකතු කරගැනීමට පෙළඹේ. උදාහරණ ලෙස සෝයාමීට්, ටෝෆු, සෝයා කිරි වැඩි වශයෙන් ආහාරයට ගනී. මෙසේ සෝයා වැඩි වශයෙන් ආහාරයට ගැනීම සුදුසුද?  

සෝයා ආහාරයට ගැනීමේ හොඳ මෙන්ම නරක පිළිබඳව විවිධ අදහස් ඉදිරිපත් වන නමුත් සෝයා යනු ඉතාමත් පෝෂණීය ආහාරයකි. ඔබ වීගන් හෝ වෙජිටේරියන් නම් සෝයා යනු ඔබේ ආහාරයට එකතු කරගත යුතු පෝෂ්‍යදායී ආහාර වර්ගයකි. මගේ මතයට අනුව ඔබට සුවිශේෂී සෞඛ්‍යමය තත්වයක් හෝ ගැටළුවක් නැත්නම් සෝයා ආහාරයට එකතු කරගැනීමේ පොදු ගැටළුවක් නැති බවයි. ඔබ සෝයා ආහාර වලට වැඩි කැමැත්තක් දක්වනවා නම් ඕනෑම සෝයා ආහාර වර්ගයක් ඔබේ ආහාරයට එකතු කරගත හැකියි. නමුත් ඔබ සෝයා ආහාර වලට එතරම් ප්‍රිය නැත්නම් ඔබට වෙනත් විකල්ප ආහාරයකට යාමේ කිසිඳු ගැටළුවක් නැත. 

  • “බුද්ධිමත් ආහාර පරිභෝජනය (intuitive eating)” යන සංකල්පය කුමක්ද? එහි යෝග්‍යතාව කෙසේද?

බුද්ධිමත් ආහාර පරිභෝජනය යනු තම ශරීරයේ අවශ්‍යතාවන් අවබෝධ කරගෙන ආහාර පරිභෝජනය කිරීමයි. එය අවබෝධයෙන් යුතුව සහ සමබර ලෙස ප්‍රගුණ කිරීම වඩා යෝග්‍යයි. එසේ නැතිවුවහොත් ඔබට අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා වැඩියෙන් හෝ අඩුවෙන් පෝෂණය ලැබීම සිදු විය හැකිය. සමබරතාව පවත්වාගෙන යාම ඉතා වැදගත්.

  • අපට විවිධ මූලාශ්‍රයන් තුලින් දිනපතා විවිධ ආහාර නිර්දේශයන් සහ ප්‍රමාණයන් දක්නට ලැබේ. එම නිර්දේශයන් සෑම පුද්ගලයෙකුටම යෝග්‍යද? එවැනි තොරතුරු මත පමණක් පදනම්ව තම ආහාර රටාව තීරණය කිරීම උචිතද?                   

මේ හා සම්බන්ධ තොරතුරු මූලාශ්‍රයන් සුලබයි. බොහෝ පුද්ගලයන් පෝෂණය යන්න සාමාන්‍ය සහ සැමට පොදු දෙයක් ලෙස අවබෝධ කරගෙන සිටී. නමුත් එය එසේ නොවේ. ඔබ යම් මූලාශ්‍ර තුලින් තොරතුරු ලබන්නේ නම් එහි නිරවද්‍යතාව සහ විශ්වසනීය බව පිලිබඳ සැලකිලිමත් විය යුතුයි. උදාහරණයක් ලෙස සුදුසුකම් සහ පළපුරුද්ද සහිත පෝෂණවේදීන්, ආහාරවේදීන් සහ පිළිගත් ආයතන විසින් පලකරන තොරතුරු පමණක් පරිශීලනය කිරීම යෝග්‍ය වේ. එක පුද්ගලයෙකුට ගැලපෙන ආහාර වර්ග සහ ප්‍රමාණය තවත් පුද්ගලයෙකුට එලෙසම නොගැලපෙන අතර එය එක් එක් පුද්ගලයාගේ කායික ලක්ෂණ සහ හැසිරීම් මත වෙනස් වේ.    

වීගන්, නිර්මාංශ(වෙජිටේරියන්) හෝ ඕනෑම ආහාර රටාවක් අනුගමනය කරන පුද්ගලයෙකුට ඉතාමත් වැදගත් කරුණු  බොහොමයක් මෙම සාකච්චාව තුල කතාබහට ලක් වුන අතර එමගින් බොහෝ පුද්ගලයන්ට සුලබව ඇති ගැටළු කිහිපයක් විසඳා ගැනීමටද හැකි විය. මෙවැනි වටිනා උපදේශනයක් ලබාදීම පිලිබඳ පෝෂණවේදී සහ ආහාරවේදී ලසිකා ජයමහ මෙනවිය කෙරෙහි “Meatless Monday” කණ්ඩායමෙහි ඉමහත් ස්තුතිය පළ කරන අතර ඉදිරිදිනක තවත් මෙවැනි හරවත් කතාබහක් තුලින් වීගන් ආහාර රටාව අනුගමනය කරන සහ ඒ කෙරෙහි ඇල්මක් ඇති පුද්ගලයන් දැනුවත් කිරීමට අප කණ්ඩායම අපේක්ෂා කරන්නෙමු.     

අවසාන වශයෙන් මෙම කතාබහේදී ඉස්මතු වූ වැකියක් තුලින් ශාක පදනම් කරගත් ආහාර සහ පෝෂණය යන තේමාව සංක්ෂිප්ත කරන්නෙමු. “එක් ප්‍රමාණයක් සියල්ලන්ටම නොගැලපේ”. එනම් අප ගන්නා ආහාර වර්ග සහ ප්‍රමාණ සැමටම එක සමාන නොවන අතර එය එක් එක් පුද්ගලයා අනුව වෙනස් වේ. ඒ පිලිබඳ අවබෝධයකින් ඕනෑම ආහාර රටාවක් අනුගමනය කිරීම තුලින් පරිසරයට සහ සතුන්ට කාරුණික වන අතරතුර තමාටද  නිරෝගී සහ සෞඛ්‍යමත් ජීවිතයක් ගත කිරීමට අවස්ථාව සැලසේ.

සටහන: චලනි මාරසිංහ

තිරසාර අනාගතයක් වෙනුවෙන් නව වසරේ තිරසාර ජීවන රටාවකට හුරු වෙමු

තිරසාර අනාගතයක් වෙනුවෙන් නව වසරේ තිරසාර ජීවන රටාවකට හුරු වෙමු

ගෙවුන 2020 වසර

ලෝකයම සසල කල වසංගතයකට මුහුණ දෙමින් කායික, මානසික සහ ආර්ථික වශයෙන් පසුබෑමකට ලක් වූ 2020 වර්ෂයෙහි අවසාන අදියර පසුකර 2021 වර්ෂයට එළඹෙන මොහොතේ මිනිසුන් වශයෙන් පසුගිය වසර කිහිපය තුල ගත කල ජීවන රටාව සහ පරිභෝජන රටාව පිලිබඳ නැවත සිතා බැලීමට කාලය එළඹ ඇත. පෘථිවියට එසේ නැත්නම් අප ජීවත් වන පරිසරයට දරාගත නොහැකි පරිභෝජන පුරුදු අනුගමනය කිරීම තුලින් දීර්ඝ කාලීනව ලෝකයේ ක්‍රියාකාරීත්වය අඩපන කිරීමට හැකි ස්වභාවික ව්‍යසන ඇතිවන බව අප දැනටමත් අත්දැක අවසානයි. වසංගත මෙන්ම දේශගුණික වෙනස්වීම් නිසා ඇතිවන ස්වභාවික ව්‍යසන තුලින්ද අනාගතයේදී විශාල බලපෑම් වලට මුහුණ දීමට අපට සිදු වියහැක. 

මෙම පාරිසරික ගැටළු වලට ප්‍රධානතම හේතුව ලෙස මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් හඳුන්වා දිය හැක. සීමාව ඉක්මවා පරිසරයට හානි කිරීම තුලින් අවසානයේ එහි අනිසි ප්‍රතිවිපාක ලෝකවාසී සියලු දෙනාටම විවිධ ආකාරයෙන් අත් විඳීමට සිදු වනු ඇත. මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් පිලිබඳ අවධානය යොමු කිරීමේදී ෆොසිල් ඉන්ධන දහනයේ සිට එදිනෙදා සුළු පරිභෝජන පුරුදු දක්වාම එක් එක් මට්ටමින් පරිසරයට අහිතකර බලපෑම් ඇති කරයි. නත්තල් අසිරිය විඳිමින් 2021 වසර ආරම්භයට සුදානම් වන අප, එළඹෙන වසරේදී තිරසාර ජීවන රටාවකට යොමු වීම කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කිරීම වැදගත් වේ. 

තිරසාර බව

තිරසාර බව යනු අනාගත පරපුරට ඔවුන්ගේ පරිභෝජනය අහිමි නොවන ලෙස අපගේ වර්තමාන පරිභෝජන රටාව හැඩගස්වා ගැනීමයි. ස්වභාවික සම්පත්, පුනර්ජනනීය සම්පත් සහ පුනර්ජනනීය නොවන සම්පත් ලෙස කාණ්ඩ දෙකකි. පුනර්ජනනීය  නොවන සම්පත් ලෙස හඳුන්වන්නේ ඛනිජ තෙල්, මැණික්/දියමන්ති වැනි පාෂාණ වර්ග, ඇලුමිනියම්/රත්තරන් වැනි ලෝහ වර්ග යන, මූලාශ්‍රයෙන් ලබාගත් පසු නැවත ජනනය වීමක් සිදු නොවන සම්පත්ය. වර්තමානයේදී ලෝක ජනගහනය විසින් ඛනිජ තෙල්, ලෝහ වැනි සම්පත් අධික ලෙස පරිභෝජන කිරීම නිසා අනාගත පරපුරට එම සම්පත් භාවිතයට ඇති අවස්ථා සීමිත වේ. එසේම පුනර්ජනනීය සම්පත් ලෙස හඳුන්වන්නේ ශාක, ජලය සහ මාළු වැනි පරිභෝජන කිරීමෙන් අවසන් නොවන නැවත නැවත ජනනය වන සම්පත්ය. දැව සඳහා ශාක කැපුවත් නැවත නැවත ශාක වර්ධනය වේ. නමුත් මිනිසාගේ අසීමිත පරිභෝජනය මෙම පුනර්ජනනීය සම්පත් වල නැවත ජනනය වීම වැලක්වීමට හේතු වී ඇත. අසීමිත ලෙස වනාන්තර විනාශ කිරීම, ඩයිනමයිට් භාවිතය වැනි විනාශකාරී ක්‍රම තුලින් මසුන් මැරීම, නල ළිං මගින් උල්පත් ජලය භාවිතය, අපද්‍රව්‍ය පරසරයට එකතු කිරීම වැනි විවිධ ක්‍රියාකාරකම් නිසා ස්වභාවික සම්පත් ක්‍රමයෙන් හිඟ වෙමින් පවතින අතර අනාගත පරපුරෙහි පරිභෝජන අවශ්‍යතා කෙරෙහි දැඩි අවධානමක් ඇති වෙමින් පවතී. මෙවැනි කරුණු නිසා තිරසාර ජීවන රටාව කෙරෙහි වර්තමාන ලෝකයේ විශාල අවධානයක් හිමි වී ඇත. 

තිරසාර ජීවන රටාව

තිරසාර සහ පරිසර හිතකාමී ජීවන රටාවක් ගත කිරීම පිළිබඳව උනන්දුවක් සහ කැමැත්තක් දක්වන ඔබට තිරසාර බවේ 5R සංකල්පය හොඳ මග පෙන්වීමක් ලබා දෙනු ඇත. 

  1. (Refuse) ප්‍රතික්ෂේප කිරීම: ඔබ යම් භාණ්ඩයක් හෝ සේවාවක් මිලදී ගැනීමට පෙර එය ඔබට අත්‍යවශ්‍යද යන්න නැවත සිතා බලන්න. අනවශ්‍ය පරිභෝජනයෙන් වැළකීම තිරසාර පරිභෝජනයේ ප්‍රධානම අංගය වේ.
  2. (Reduce) අඩු කරන්න: දිගු කල්පැවැත්මක් සහිත භාණ්ඩ මිලදී ගැනීම තුලින් නැවත නැවත භාණ්ඩ මිලට ගැනීම අඩු කරගත හැක. එසේම අවම ඇසුරුම් හෝ ආවරණ සහිත භාණ්ඩ මිලට ගැනීමට හුරුවීම වැදගත් වේ. 
  3. (Reuse) නැවත භාවිතා කිරීම: ඔබ මිලට ගත් භාණ්ඩ පරිභෝජනයෙන් පසු අපද්‍රව්‍ය ලෙස බැහැර නොකර ඒවා නැවත නැවත භාවිතයට ගත යුතුය. එය නිර්මාණශීලී ලෙස ඔබේ එදිනෙදා අවශ්‍යතා වලට යොදා ගත හැකි අවස්ථා සුලබ විය හැක. 
  4. (Recycling) ප්‍රතිචක්‍රීකරණය: ඔබ පරිභෝජනය සඳහා යොදාගත් දේ භාවිතයෙන් පසු අපද්‍රව්‍ය ලෙස බැහැර නොකර ප්‍රතිචක්‍රීකරණය සඳහා යෙදවිය හැක. 
  5. (ROT) කොම්පෝස්ට්: නිවසේ කාබනික අපද්‍රව්‍ය වන ඉවතලන එළවලු, පලතුරු කොටස් සහ ගෙවත්තේ කසල, අපද්‍රව්‍ය ලෙස නිවසින් බැහැර නොකර කොම්පෝස්ට් බවට පත් කිරීම තුලින් එය ගෙවතු වගා සඳහා හොඳ පොහොරක් ලෙස භාවිතා කල හැක.    

මෙම සරල සහ අඩු පිරිවැය සංකල්ප ඔබේ එදිනෙදා ජීවන රටාවට එකතු කර ගැනීම තුලින් තිරසාර, පරිසර හිතකාමී සහ සම්පත් නාස්තිය අවම වන ජීවන රටාවක් ගත කිරීමට අවස්ථාව උදා වේ.

තිරසාර පරිභෝජනය

අප එදිනෙදා ගත කරන ජීවන රටාව තුල සිදු කල හැකි සරල වෙනස්කම් තුලින් තිරසාර ජීවන රටාවකට පරිවර්තනය වීමට අපට හැකියාව ඇත. එය ඔබේ එදිනෙදා ජීවන රටාව පහසු කරන, සරල කරන සහ කැපී පෙනෙන විලාසිතාවකි. නත්තල් උත්සව සමයත් සමගම සාප්පු සවාරි, තෑගී භෝග, ආහාර පාන, ඇඳුම් පැළඳුම්, සැරසිලි සහ විනෝද සාද සුලබ වේ. මේ උත්සව සමයේ ඔබේ ක්‍රියාකාරකම් තිරසාර කරගැනීමට ඔබට බොහෝ තේරීම් ඇත. ඒවා ඉතාමත් නිර්මාණාත්මක, ආකර්ශනීය, සත්ව හිංසනයෙන් තොර සහ දේශගුණික හිතකාමී වීම සාධනීය ලක්ෂණ වේ. උදාහරණයක් ලෙස ඔබේ ආදරණීයයන්ට තෑගි දීමට භාවිත කරන පොලිතීන් හෝ වෙනත් ආවරණ සහ රිබන් වලින් මිදී පරිසර හිතකාමී තෑගි ආවරණ සැරසිලි භාවිතය, තම සමීපතයන්ට පරිසර හිතකාමී තෑගි භෝග තිලිණ කිරීම සහ සාප්පු සහ සුපිරි වෙළඳසැල් අසීමිතව සපයන පොලිතීන් මලු ප්‍රතික්ෂේප කිරීම වැනි සරල සහ වටිනා පරිචයන් ගැන ඔබ සිතා තිබේද? එසේ නැත්නම් මේ ඒ ගැන සිතන්නට හොඳම කාලයයි.

තිරසාර පරිභෝජනය පිලිබඳ අවධානය යොමු කිරීමේදී පාරිභෝගිකයන්ට ඒ කෙරෙහි කැමැත්තක් සහ උනන්දුවක් තිබුනත් එවැනි භාණ්ඩ හා සේවා වෙළඳපොලේ සුලබව ලබාගැනීමේ අවස්ථා තවමත් සීමිත වේ. එමනිසා මේ සමග එළඹෙන වසරේදී ඔබට තිරසාර පරිභෝජන රටාවකට යොමු වීමට මගපෙන්වීමක් ලෙස එවැනි භාණ්ඩ සහ සේවා ලබාගත හැකි ස්ථාන එසේ නැත්නම් ආයතන කිහිපයක් ඉදිරිපත් කර ඇත.

තිරසාර තෑගි සහ අනෙකුත් පරිභෝජන භාණ්ඩ:

http://trickledown.lk/
http://www.backtoearth.lk/
https://www.ecokade.com/
https://www.ecoproductslk.com/

තිරසාර තෑගි සහ අනෙකුත් පරිභෝජන භාණ්ඩ:

https://anantasustainables.com
http://www.cally.lk/
https://www.facebook.com/bhumi.srilanka/?ref=page_internal
https://www.facebook.com/planet.lovers.LK/

ගෙවුන 2020 වසර තුල SLYCAN Trust සහ Meatless Monday සමගාමීව සංවිධානය කරන ලද වැඩසටහන් තුලින් තිරසාර ජීවන රටාව පිළිබඳව වඩාත් විස්තරාත්මක තොරතුරු දැනගැනීමට ඒ හා සම්බන්ධ ප්‍රවීණයන්ගේ අදහස් පිලිබඳව දැනගැනීමට පහත වැඩසටහන් පරිශීලනය කල හැකිය.  

https://www.slycantrust.org/virtual-summit-on-resilient-and-regenerative-food-systems
https://www.slycantrust.org/virtual-summit-on-just-transition
https://www.slycantrust.org/the-global-youth-forum-on-climate-change

2021 වසරටගෙවුන වසර තුල පාරිසරික, සමාජීය සහ ආර්ථික වශයෙන් ඇති වූ පසුබෑම් තුලින් තිරසාර සංවර්ධනය යන සංකල්පයෙහි වැදගත්කම සහ අවශ්‍යතාව මනාව පෙන්නුම් කරන ලදී. එමනිසා එළඹෙන වසරේදී අප විසින් පාරිසරික, සමාජීය සහ ආර්ථික පැතිකඩ ත්‍රිත්වයම සමබර වන සංවර්ධන ඉලක්ක කරා ගමන් කිරීම වැදගත් වේ. මේ වෙනුවෙන් පුද්ගලයන් වශයෙන් අපගේ ජීවන රටාව වඩා තිරසාර, පරිසර හිතකාමී සහ දේශගුණික හිතකාමී බවට පත් කරගැනීමට උත්සහ කිරීම අප සැමගේ වගකීමක් වේ. අවසාන වශයෙන් Meatless Monday කණ්ඩායමේ නව වසර උදෙසා ප්‍රාර්ථනාව මෙසේ එක්  කරන්නෙමු. එළඹෙන 2021 වසර ස්වභාවික ව්‍යසනයන්ගෙන් තොර, දේශගුණික හිතකාමී සහ සත්ව හිංසනයෙන් තොර තිරසාර නව වසරක් වේවා!

ලෝක වීගන් දිනය 2020

ලෝක වීගන් දිනය 2020

තිරසාර අනාගතයක් උදෙසා සත්ව හිංසනයෙන් තොර, දේශගුණික හිතකාමී ආහාර 

ලොව පුරා වීගන් ජීවන රටාවකට යොමු වුන සහ ඒ සඳහා ඇල්මක් දක්වන පුද්ගලයන් විසින්  මෙම වසරේදීත් නොවැම්බර් මස පළමු දිනයේදී “ලෝක වීගන් දිනය” සමරන්නට යෙදුනා. මෙම දිනය සැමරීම තුලින් සමාජය තුල වීගන් ජීවන රටාව කෙරෙහි අභිප්‍රේරනයක් ඇති කිරීම මූලික වශයෙන් අපේක්ෂා කරන අතර එය නිරෝගී භාවය, සත්ව සුභසාධනය සහ පරිසරය සුරැකීම යන සියලු ප්‍රතිලාභ වලින් සමන්විතයි. වර්තමානය වන විට මුළුමහත් ලෝකයම දරුණු වසංගතයකට මුහුණ පාමින් සිටින අවධියක් ගත කරමින් සිටින අතර තිරසාර අනාගතයක අවශ්‍යතාවය සහ වැදගත්කම වඩාත් ඉස්මතු වී ඇත. “තිරසාර අනාගතයක් උදෙසා සත්ව හිංසනයෙන් තොර, දේශගුණික හිතකාමී ආහාර තේරීම්” යන කාලීන තේමාව යටතේ Meatless  Monday කණ්ඩායම මෙවර ලෝක වීගන් දිනය සමරන්නට යෙදුනි.

  • සත්ව හිංසනයෙන් තොර ආහාර තේරීම්   

“වීගන්” යන සංකල්පය මගින් සත්ව හිංසනයෙන් තොර ජීවන රටාවක් ගත කිරීම යන්න සරලව අදහස් කරයි. ආහාර නිෂ්පාදන කරමාන්තය තුලින් සත්ව හිංසනයට ඉහල බලපෑමක් ඇති හෙයින් වීගන් ජීවන රටාව තුල ආහාර කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු වේ. මෙහිදී සත්ව හිංසනයෙන් තොර ආහාර තේරීම් එසේ නැත්නම් ආහාර විකල්ප පිළිබඳව ලෝකය තුල විශාල කතිකාවක් නිර්මාණය වී ඇත. වැඩි රසයක්, පෝෂණයක් සහ විවිධාංගීකරණයක් සහිත ශාක මත පදනම් වූ ආහාර වට්ටෝරු හඳුන්වාදීම සහ සාධාරණ මිල ගණන් යටතේ සුලබ කිරීම තුලින් වඩාත් පහසුවෙන් මෙම ඉලක්කය ලඟා කරගත හැකිය. වීගන් ආහාර රසයෙන් සහ පෝෂණයෙන් අඩු බවට සමාජය තුල පවතින මතය වෙනස් කිරීමට නවමු වීගන් ආහාර විකල්ප හේතු වේ. එමගින් වීගන් ආහාර සහ මාංශ මත පදනම් වූ ආහාර අතර ඇති එකම වෙනස්කම, එතුලින් කිසිඳු සත්වයෙකුට හිංසනයක් නොවීම බව අවබෝධ විය යුතුය. එමගින්  අවසානයේදී පරිසරය සහ මිනිසා යන අංග දෙකටම සමසේ තම පැවැත්ම තහවුරු කරගත හැකි තිරසාර පරිභෝජන රටාවක් නිර්මාණය වේ. 

  • දේශගුණික හිතකාමී ආහාර තේරීම්

සත්ව මාංශ හා බැඳුන ආහාර කර්මාන්තය තුලින් ඇති කරන දරුණු සත්ව හිංසනයට අමතරව එතුලින් දේශගුණික විපර්යාස කෙරෙහි ඇති කරන බලපෑම අතිමහත්ය. සත්ව පාලනය තුලින් ඉතා විශාල හරිත වායු විමෝචනයක් ඇති කරන අතර එය දේශගුණික විපර්යාස ඇති කිරීමට විශාල වශයෙන් දායක වේ. එමනිසා, සත්ව මාංශ මත පදනම් වූ ආහාර අධික පරිභෝජනය, සතුන්ගේ පැවැත්මට මෙන්ම මිනිසුන්ගේ පැවැත්මටද තර්ජනයකි. එසේනම් දේශගුණික හිතකාමී ආහාර තේරීම් අපගේ ජීවන රටාවට එකතු කරගැනීම, දේශගුණික විපර්යාස කෙරෙහි මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් තුලින් ඇතිකරන බලපෑම් අවම කිරීමෙහි ලා වැදගත් පියවරකි. දේශගුණික හිතකාමී ආහාර තේරීම් යටතට දේශීය සහ අවම ප්‍රවාහන දුරකින් ලබාගත හැකි නැවුම් ආහාර වලට යොමු වීම, ඇසුරුම් රහිත ආහාර වලට යොමු වීම, කාබනික එළවලු සහ පලතුරු වැඩි වශයෙන් ආහාරයට එකතු කරගැනීම වැනි ඉතා සරල, අඩු පිරිවැයක් සහිත විකල්ප හඳුනාගත හැකිය. විදේශීය රටවල් මගින් ආනයනය කරන ලද ඇසුරුම් කරන ලද, රසායනික ද්‍රව්‍ය අන්තර්ගත, කල් ඉක්මවූ ආහාර ඔබේ සෞඛ්‍යයට, ආර්ථික තත්වයට මෙන්ම පරිසරයේ සුරක්ෂිතතාවයටද හිතකර නොවේ.   

සත්ව හිංසනයෙන් තොර සහ දේශගුණික හිතකාමී ආහාර තේරීම් පිළිබඳව සැලකීමේදී මේ දිනවල වඩාත් අවධානයට ලක් වුන ගෙවතු වගා ප්‍රවණතාවය, වීගන් ජීවන රටාව සමග වඩා සමීප සම්බන්ධතාවයක් දක්වයි. වස විස නොමැතිව, නිවසේ කාබනික අපද්‍රව්‍ය පොහොර ලෙස භාවිත කර කුඩා භූමි ප්‍රමාණයක වුවද තමාගේ දෛනික පරිභෝජනයට අවශ්‍ය එළවලු, පලතුරු සහ පලා වර්ග රෝපණය කර ස්වයංපෝෂිත පරිභෝජන රටාවකට හුරු වීම තුලින් අප සත්ව හිංසනයෙන් තොර, දේශගුණික හිතකාමී, පෝෂ්‍යදායී ආහාර රටාවකට නිතැතින්ම යොමු වනු ඇත. එය කුටුම්භය තුල ආර්ථිකමය ප්‍රතිලාභයක් ඇති කිරීමටද හේතු වනු ඇත. එසේම ශාක මත පදනම් වූ ආහාර හා සම්බන්ධ සමාජ ව්‍යවසායකත්වය ප්‍රවර්ධනය තුලින් දේශීය වශයෙන් සත්ව හිංසනයෙන් තොර, දේශගුණික හිතකාමී ආහාර විකල්ප නවෝත්පාදනය සහ ප්‍රචලිත කිරීම වීගන් ජීවන රටාවට යොමු වීම කෙරෙහි උත්ප්‍රේරකයක් සපයයි. අවසාන වශයෙන්, ලෝක වාසී සියලු දෙනා සත්ව හිංසනයෙන් තොර දේශගුණික හිතකාමී ජීවන රටාවකට යොමු වන තිරසාර අනාගතයක් උදා වේවා යන්න මේ වීගන් දිනයේදී Meatless  Monday අපගේ ප්‍රාර්ථනාවයි.  

ගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහළයාම මගින් ගෝලීය ආහාර සැපයුම කෙරෙහි ඇතිකරන බලපෑම

ගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහළයාම මගින් ගෝලීය ආහාර සැපයුම කෙරෙහි ඇතිකරන බලපෑම

සූර්ය තාපය මගින් අප ජීවත්වන පෘථිවිය උණුසුම් වන බව සැවොම දන්නා කරුණක් වන අතර ජීවීන්ගේ පැවැත්මට සූර්ය ශක්තිය අත්‍යවශ්‍යම සාධකයකි. පෘතුවිය වෙත පතිත වන සූර්ය කිරණයන්ගෙන් 90% ක්ම නැවත වායු ගෝලය වෙත පරාවර්තනය වේ. හරිතාගාර වායු එනම් කාබන් ඩයොක්සයිඩ් (CO2), නයිට්‍රජන් ඔක්සයිඩ් (NO3), ඕසෝන් (O3), මීතේන් (CH4), ජල වාෂ්ප (H2O) සහ ක්ලෝරො ෆ්ලොරො කාබන් (CFC) වලට මෙම පරාවර්තනය වන සූර්ය කිරණ ග්‍රහණය කරගැනීමේ හැකියාවක් පවතින අතර පෘථිවිය ආසන්න වායු ගෝලයේ හරිතාගාර වායුව ඉහල යාම මගින් පරාවර්තනය වන සූර්ය කිරණ වැඩි ප්‍රමාණයක් ඉහල වායු ගෝලයට පරාවර්තනය නොවී පහල වායු ගෝලය තුල රැදී පවතින අතර එමගින් පහල වායු ගෝලය සහ පෘථිවියේ මතුපිට උෂ්ණත්වය ඉහල යාමට හේතු වේ.  වන විනාශය, ෆොසිල් ඉන්ධන දහනය සහ රසායනික ද්‍රව්‍ය භාවිතය වැනි මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් හේතුවෙන් මෙම හරිතාගාර වායු විශාල වශයෙන් ඉහල යමින් පවතින අතර මෙය ජීවී පැවැත්මට විශාල තර්ජනයක් එල්ල කරමින් පවතී. වනාන්තර, කාන්තාර, උෂ්ණ කලාප, දූපත්, ධ්‍රැව, කඳු පද්ධති, තෙත් බිම්, වගුරු, වෙරළාශ්‍රිත වගුරුබිම් සහ කොරල් යන පරිසර පද්ධති වඩාත්ම අවධානම් කලාප වන අතර උෂ්ණත්වය මෙන්ම වර්ෂාපතනය, වලාකුළු, දේශගුණික විපර්යාස  මගින් මෙම පරිසර පද්ධති විශාල වශයෙන් අවධානමට ලක් වී ඇත. විශේෂයෙන්ම මෙම ලිපිය මගින් ගෝලීය ආහාර සැපයුම කෙරෙහි ගෝලීය උෂ්ණත්වයෙහි බලපෑම සාකච්චා කරන අතර ආහාර සුරක්ෂිතතාව මේ වන විට ලෝකයෙහි වඩාත් අවධානය යොමු වී ඇති මාතෘකාවකි. තිරසාර සංවර්ධන ඉලක්කයන් තුලද අන්තර්ගත වන කුසගින්න නැති කිරීම සහ තිරසාර පරිභෝජනය යන අංශ මගින් ගෝලීය ප්‍රජාව දැනටමත්  මුහුණ දෙමින් පවතින ආහාර අර්බුධය පෙන්නුම් කරනු ලබයි. 

  • ආහාර දාම මත පදනම් වූ පරිභෝජන රටාව

පෘථිවි ගෝලය තුල ආහාර පද්ධතිය, ආහාර දාමයන් මත ගොඩනැගී ඇත. ආහාර දාමයක් යනු එක් ජීවියෙකු තවත් ජීවියෙකු ආහාරයට ගන්නා විට පෝෂ්‍ය පදාර්ථ හා ශක්තිය ජීවීන් අතර ගමන් ගන්නා ආකාරය දක්වන රේඛීය අනුක්‍රමයකි. ගෝලීය ආහාර පද්ධතිය මෙවැනි ආහාර දාම සමුහයකින් බැඳි ආහාර ජාලයකි.  ආහාර දාමයන්  පිළිබඳව සැලකීමේදී සෑම ආහාර දාමයක්ම ශාක මත පදනම්ව ක්‍රියාත්මක වේ. එනම් ගෝලීය ආහාර පද්ධතිය තුල සෑම විටම ආරම්භය එසේ නැත්නම් නිශ්පාදකයා ශාකයකි. එම ශාකමය ආහාරය මත පදනම්ව ශාකභාක්ෂක, මාංශ භක්ෂක සහ සර්ව භක්ෂක පරිභෝජකයන් නිර්මාණය වේ. ආහාර දාමයේ පාමුල ප්‍රාථමික නිෂ්පාදකයින් සිටී. ප්‍රාථමික නිෂ්පාදකයින් බොහෝ විට ශාක, ඇල්ගී හෝ සයනොබැක්ටීරියා වැනි ප්‍රභාසංස්ලේෂක ජීවීන් වේ. ප්‍රාථමික නිෂ්පාදකයින් අනුභව කරන ජීවීන් ප්‍රාථමික පරිභෝජකයන් ලෙස හඳුන්වන අතර මෙම ජීවීන් සාමාන්‍යයෙන් ශාක භක්ෂකයන් වේ. ප්‍රාථමික පරිභෝජකයන් අනුභව කරන ජීවීන් ද්විතීයික පරිභෝජකයන් ලෙස හඳුන්වන අතර මෙම ජීවීන් මාංශ භක්ෂකයින් වේ. ද්විතියික පරිභෝජකයන් අනුභව කරන ජීවීන් තෘතියික පරිභෝජකයන් ලෙස හැඳින්වේ. මොවුන් රාජාලීන් හෝ විශාල මාළු වැනි මාංශ භක්ෂකයින් ආහාරයට ගන්නා මාංශ භක්ෂකයින් වේ. සමහර ආහාර දාමයන්හි අතිරේක මට්ටම් ඇත, එනම් චතුර්ථක පරිභෝජකයන් වන තෘතීයික පරිභෝජකයන් අනුභව කරන මාංශ භක්ෂකයින්ය. 

එක් ජීවියෙකු තවත් ජීවියෙකු අනුභව කර එම ජීවී ශරීරයෙන් ශක්තිය ලබා ගැනීම ආහාර දාමයෙදී සිදුවන අතර සාමාන්‍යයෙන් එක ජීවියෙකුගේ ශක්ති ප්‍රමාණයන්ගෙන් 10% ක ප්‍රමාණයක් පමණක් අනෙක් ජීවියාට ගමන් කරයි. එම නිසා දිගු ආහාර දාමයන් වල ශක්තීන් සම්ප්‍රේෂණය අකාර්යක්ෂම වේ.  මේ අනුව ප්‍රාථමික නිශ්පාදකයා තුල කිලෝ කැලරි 10000ක ශක්තියක් අන්තර්ගතව තිබුනේ නම් ප්‍රාථමික පරිභෝජකයාට කිලෝ කැලරි 1000ක්, ද්වීතික පරිභෝජකයාට කිලෝ කැලරි 100 ක්ද ගමන් කරයි. මෙයින් පැහැදිලි වන තවත් කරුණක් නම් ශාකමය ආහාර තුල ඉතා ඉහල ශක්තියක් ගැබ් වී ඇති බවයි. එබැවින් නිර්මාංශ ආහාර වලට වැඩිපුර නැඹුරු වීම තුලින් වැඩි ශක්තියක් ශරීරයට ලැබෙන අතර අප “නිර්මාංශ සඳුදා ව්‍යාපෘතිය” මගින් ප්‍රවර්ධනය කරනු ලබන මාංශ අනුභවය අඩු කිරීම කෙරෙහි උත්තේජනයක් මෙමගින් පැහැදිලි කරනු ඇත.  

  • ආහාර දාමයන් කෙරෙහි ගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහල යාම බලපාන ආකාරය   

ගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහල යාම සහ දේශගුණික විපර්යාස හේතුවෙන් වැඩිම අවධානමකට මුහුණ දෙන ක්ෂේත්‍රයක් ලෙස කෘෂිකර්මාන්තය හඳුනා ගත හැක. ගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහල යාම ඍජුවම ශාක වර්ධනය කෙරෙහි බලපාන අතර මේ හේතුවෙන් 10-50% ත් අතර ශාක වර්ධනයේ අඩුවීමක් දක්නට ඇති බව වාර්තා වේ. උෂ්ණත්වයේ ඉහල යාම මගින් ශාක වර්ධනය සඳහා අවශ්‍ය වන තෙතමනය, ජලය සීමා වන අතර එමගින් පසෙහි සාරවත් බව අඩුවීම ඇතිවී ශාක වර්ධනය අඩාල වේ. මීට අමතරව ගංවතුර, නියඟ, නායයාම් සහ සුනාමි වැනි ස්වභාවික විපත් හේතුවෙන් ද ප්‍රාථමික නිෂ්පාදනය අඩු වේ. එසේ ලෝකය තුල පවතින ශාකමය ආහාර වල අඩුවීමක් ඇති වුවහොත් එය ශාක භක්ෂක, මාංශ භක්ෂක සහ සර්ව භක්ෂක සියලු ජීවීන්ගේ පැවැත්මට ඍජු බලපෑමක් එල්ල කරනු ලබයි. මක්නිසාද යත්, ප්‍රාථමික නිෂ්පාදකයන් වන ශාක නොමැති විට ශාක භාක්ෂකයන්ගේ වර්ධනය සීමා වන අතර, ශාක භක්ෂකයන් අඩු වන විට මාංශ භාක්ෂකයන්ගේ වර්ධනය සීමා වේ. 

අවසානයේදී අවධාරණය කරගත යුතු කරුණක් වන්නේ, කුමන ආහාර රටාවක් අනුගමනය කලද සැමවිටම අප ශාකමය නිෂ්පාදයකුගෙන් ආරම්භ වන ආහාර දාමයක එක් පුරුකක් බවයි. එබැවින්, තිරසාර පරිභෝජන රටාවක් කරා යන ගමනේදී ශාකමය නිෂ්පාදකයන්  වර්ධනය කිරීම ගෝලීය ආහාර පද්ධතිය සුරක්ෂිත කිරීම සඳහා වඩාත් වැදගත් වේ. කෘෂිකර්මාන්තය සහ ගෙවතු වගාව ප්‍රවර්ධනය ඒ සඳහා විශාල දායකත්වයක් සපයනු ලබයි. එමගින් ඇති වනු ලබන ආහාර දාම මගින් විශාල ජීවීන් ප්‍රමාණයක් යැපෙනු ලබන අතර ගෝලීය ආහාර සැපයුම ඉහල නැංවීමටද දායක වේ. අවසන් වශයෙන්, පෘථිවිය තුල ජීවත් වන සියලු ජීවීන්ගේ පැවැත්ම තහවුරු වන තිරසාර ආහාර පරිභෝජන රටාවකට හුරු වීම අපගේ යුතුකමක් මෙන්ම වගකීමකි.  

අර්ථවත් වෙසක් දිනයක – මාංශ ආහාර අත්හැරීමෙන් ඔබ්බට .

අර්ථවත් වෙසක් දිනයක – මාංශ ආහාර අත්හැරීමෙන් ඔබ්බට .

Photo Credits : Sivaneswaran Chandrasekaran

සම්මා සම්බුදුරාජණන් වහන්සේගේ ඉපදීම, බුදුවීම, පිරිණිවන්පෑමේ තෙමගුල සිහි කොට බෞද්ධ බැතිමතුන් බුදු ගුණ සිහි කරමින් ප්‍රතිපත්ති හා ආමිස පුජා පවත්වන වෙසක් පුන් පොහෝ දිනය අදට යෙදී තිබේ.

ආගමික භේදයක් නොදකින අපි Meatless Monday Sri Lanka Team කණ්ඩායම වශයෙන් අප සමග සහෘදවී සිටින සියලුම බෞද්ධ ජනතාවට සුබ වෙසක් මංගල්‍යයක් වේවායි ! පාර්ථනා කරන්නෙමු. 

ලොව පුරා පැතිර යමින් තිබෙන කොවිඩ්-19 වසංගතය හේතුවෙන් මෙවර  වෙසක් මංගල්‍යය සුවිශේෂි සන්ධිස්ථානයක් පසු කරයි. වෙනදාට ආටෝප සාටෝප බහුල වෙසක් දිනය අද එම දවසේ ඇති සුවිශේෂී අර්ථයට සීමාවෙමින් සැමරීමට ස්වභාව ධර්මයෙන්ම ඉඩ සලසා තිබේ. 

වෙසක් දිනය මීටපෙර වෙන්වුයේ වැඩි වශයෙන් ආමිස පුජාවට තැනක් ලබා දෙමින් යැයි ඇතමෙක් කල්පනා කරති. ඊට හේතුව ප්‍රතිපත්ති පුජා අභිබවා යමින් ආමිෂ පුජාවට සමාජයේ ලැබුණු ඉඩ ප්‍රස්ථාවයි. 

කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ සහකාර කථිකාචාර්ය  ශාස්ත්‍රවේදී රාජකීය පණ්ඩිත ත්‍රිපිටක විශාරද පුජ්‍ය බෝපැත්තේ සෝමානන්ද හිමියෝ මෙවර වෙසක් පොහොය සුවිශේෂී වීමට හේතුවී තිබෙන ධර්මතාව පැහැදිලි කළහ.

තථාගතයන් වහන්සේ ආමිස පූජාවට වඩා  ප්‍රතිපත්ති පූජාවට ප්‍රමුඛතාවය දී ඇත්තේ ප්‍රතිපත්ති පූජාව නිවන් මඟ පසක් කෙරෙන මාවත නිසයි. එබැවින් මෙවර සකල ලෝකවාසී බෞද්ධ ජනතාවට සැබෑවට ම ප්‍රතිපත්ති පූජාවෙන් තථාගතයන් වහන්සේ පිදීමේ අනර්ඝ අවස්ථාව සැලසී තිබෙනවා. 

 රටේ පවතින තත්ත්වය සැළකිල්ලට ගනිමින් කිසිදු විහාරස්ථානයක සුපුරුදු වෙසක් පොහෝ දින ආගමික වැඩ වැඩසටහන් නොපැවැත්වෙන නමුදු සීලයෙහි වටිනාකම හා ආධ්‍යාත්මික දියුණුව අපේක්ෂා කරමින් ධර්ම මාර්ගයේ හැසිරෙන ඔබ සිය නිවස උපෝසථ සමාදානය සඳහා සුදුසු ම ස්ථානය බව කල්පනා කරන්න යැයි බෝපැත්තේ සෝමානන්ද හිමියෝ පවසති.

මෙම  වෙසක් සමය පුරාවටමත් ඉන්පසුවටත් ඔබේ ආධ්‍යාත්මික දියුණුව සඳහා ම බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කරන්නට යෙදුන ධර්ම පර්යායක් මතක් කර දීමට මම අදහස් කරමි. 

සංයුක්ත නිකායේ ඛන්ධ වග්ගයෙහි නකුලපිතු වග්ගයට අයත් පළමු සූත්‍ර දේශනාව නකුලපිතු සූත්‍රය යි. බුදුරජාණන් වහන්සේ සුංසුමාරගිරි නම් නුවර භේසකලා නම් වූ මිගදායෙහි වැඩ සිටි සේක. නකුලපිතා බුදුරජාණන් වහන්සේ හමුවීමට පැමිණි උන්වහන්සේට වැඳ නමස්කාර කොට එකත් පසෙක හිඳ තමාගේ ශාරීරික දුබලතාවයන් ප්‍රකාශ කරන්නට විය.

 තමා දැන් ඉතා මහලු බවට පත්ව ඇති බැවිනුත්, ඉතා වයෝවෘද්ධ බවට පත්ව ඇති බැවිනුත් නිතර නිතර බුදුරජාණන් වහන්සේ මුණ ගැසීමට හා මහා සංඝරත්නය සමඟ දහම් සාකච්ඡාවන් සිදු කිරීමට පැමිණීමට නොහැකි බව ද දන්වා සිටියේය. 

අනතුරුව ඔහු බුදුරජාණන් වහන්සේ ගෙන් ඉල්ලීමක් සිදු කරන ලදී. එනම් ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස මට අනුකම්පා පිණිස දීර්ඝ කාලයක් හිත සුව පිණිස පවතින අනුශාසනාවක්, අවවාදයක් කර වදාරණ සේක්වා යි යනුවෙනි.  එහිදී බුදුරජාණන් වහන්සේ නකුල පිතා අරමුණු කරගෙන මෙකී සුවිශේෂී ධර්ම පර්යාය දේශනා කරන ලදී. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දේශනාව වූයේ, ලෙඩවෙන ශරීරයක් උරුම මිනිසා සිත ලෙඩ නොකර ගන්නා වූ ප්‍රතිපදාවක් දියුණු කිරීමට මහන්සි විය යුතු බවයි.

මේ ගත වන්නේ වසංගත රෝග පීඩා සහිත සමයකි. බොහෝ දෙනෙකු ශරීරය ලෙඩ වීමට නොදී ආරක්ෂා කර ගැනීමට මහත් වෙහෙසක්, මහන්සියක් දරනු ලබයි. එය සැබවින් ම පැසසීමට යුතු කරුණකි. එනමුත් ඇතැමුන් සෞඛ්‍ය උපදෙස් පවා නො පිළි ගනිමින් කටයුතු කිරීම ද කණගාටුවට කරුණක් වන්නේය. කෙසේ වෙතත් ගත ලෙඩ රෝගවලින් ආරක්ෂා කර ගැනීමට දරන වෙහෙස මහන්සිය සිත නිරෝගී බවට පත්කර ගැනීම සඳහා කොපමණ දුරට දරන්නේ ද යන්න ගැටළු සහගත ය.

 ගත රෝගී වීම වැලැක්වීමට සෞඛ්‍ය අංශවල උපදෙස් අනුව විවිධ ක්‍රියාමාර්ග ගන්නා මිනිසා සිත රෝගී වීමෙන් වළක්වා ගැනීමට ගන්නා වූ ක්‍රියාමාර්ගය කුමක්ද ? අත්හැරීම ඇත්තේ එතැනය. ඒ අනුව නිවන් මග අවබෝධ කරගත හැකි මාර්ගය ඇතුළත් ප්‍රතිපදාව බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධර්මය තුළ පෙන්වා දුන් සේක. එම ප්‍රතිපදාව වඩමින්, දියුණු කරමින් ලෙඩ නොවන සිතක් පවත්වා ගැනීමට සියලු දෙනට හැකියාව තිබේ. 

බුදුරජාණන් වහන්සේගේ උතුම් ශ්‍රී සද්ධර්මය තුළ ප්‍රායෝගිකව ජීවත් වෙමින් ලෙඩ නොවන නිරෝගිමත් සිතක් සකස් කරගන්නා ප්‍රතිපදාව දියුණු කිරීමට උත්සුක වුහ. ඒ ලෙඩ නොවන, නිරෝගිමත් සිත ඔබ නිවන් මඟ වෙත යොමු කරනු ඇතැයි අපේක්ෂාවෙනි. 

දාන, ශීල, භාවනා ආදී පින්කම් කිරීම නිවනට ළඟා වීමේ මාර්ගය යි. එහි දී ද අනිත්‍ය, දුක්ඛ, අනාත්ම යන කරුණු විස්තර කර ගත්තොත්, ‘දානයක් දෙනවා කියන්නේ තමන් සතු දෙයක් අත් හරිනවා කියන එක යි’ ශීලයක දීත් කරන්නේ අත්හැරීමකි. දානයක දී අත්හරිනවා යනු අපි කොහොමත්ම දන්නා කරුණකි. ශීලයේ දී අපි අත හරින්නේ කුමක් ද? පංච දුශ්චරිතය යි. සතුන් මැරීමෙන් වැළකීම, සොරකම අත්හැරීම, කාමයේ වරදවා හැසිරීම අත්හැරීම, බොරු කීම අත්හැරීම සහ මධ්‍යසාර භාවිතය අත් හැරීම යි. එසේනම්, දානයේ දී පමණක් නො වෙයි, අත් හැරීම සිද්ධ වෙන්නේ, ශීලයේදීත් සිද්ධ වෙන්නේ අත්හැරීමකි. භාවනාවේ දී පවා සිද්ධ වෙන්නේ අත්හැරීමකි. උදාහරණ වශයෙන් මෛත්‍රී භාවනාව ගනිමු. එහි දී අපි අත් හරින්නේ තරහ, වෛර, ඊර්ෂ්‍යාව, ක්‍රෝධය ආදී අකුසල ධර්මයන් ය. එහි දී භාවනා වැකි වශයෙන් සඳහන් කරන්නේ, ‘මම වෛර නැත්තෙක් වෙම්වා, මම තරහ නැත්තෙක් වෙම්වා, ඊර්ෂ්‍යා නැත්තෙක් වෙම්වා ආදී වශයෙනි.

මේ නිසා අදවැනි උතුම් වෙසක් මංගල්‍ය දිනයක  මාංශ ආහාර අත්හැරීමෙන් ඔබ්බට ..ඔබ යා යුතු මග ගැන ඉගියක් ලැබෙන බව සිහිපත් කළ යුතුයි. 

රමේෂ් වරල්ලෙගම